تبلیغات
آمار كاربردی - پرسش نامه ها و بررسی روایی و پایایی پرسشنامه

پرسش نامه ها و بررسی روایی و پایایی پرسشنامه

یکشنبه 2 بهمن 1390 06:42 ب.ظ

نویسنده : امید وثوقی
 پرسشنامه شامل دسته ای از پرسش هاست كه برطبق اصول خاصی تدوین گردیده است و به صورت كتبی یه افراد ارائه می شود و پاسخگو بر اساس ... تشخیص را خود جواب ها رادر آن می نویسد. هدف از ارائه پرسشنامه کسب اطلاعات معین در مورد موضوعی مشخص است. بزرگ بودن گروه یا جامعه مورد مطالعه یكی از دلایل مهم برای استفاده از پرسش نامه است چه امكان مطالعه نمونه های بزرگ را فراهم می آورد. كیفیت تنظیم پرسشنامه دربدست آمدن اطلاعات صحیح و درست و قابل تعمیم بسیار با اهمیت است.

بر اساس نحوه اجرای پرسش نامه و نیز نوع سوالات پرسشنامه می توان آنرا به دستجات متفاوت تقسیم نمود.

طبقه بندی بر اساس ماهیت پرسشنامه :

  • پرسشنامه باز: در این نوع پرسشنامه با سوالات باز روبرو هستیم.در اینجا پاسخگو می تواند بدون محدودیت هرپاسخی را كه مد نظرش باشد در مورد آن پرسش بنویسد و یا در آن زمینه توضیح دهد. در اینگونه سوالات ، اطلاعات دقیق تر، كامل تر و دارای ارزش بیشتر هستند ولی طبقه بندی و نتیجه گیری از آنها مشكل تر و له تجربه زیاد نیازمند است.

  • پرسشنامه بسته : پرسش های بسته در این نوع پرسشنامه ارائه می شود.برای هر پرسش تعدادی گزینه و پاسخ انتخاب شده است كه فرد پاسخ دهنده باید یكی از آنها رابه عنوان پاسخ بگزیند.هریك از پاسخ ها به گونه ای تنظیم شده است كه در عین منطقی بودن برای آن سوال از پاسخ مربوط به دیگر سوالات مجزاست. در اینجا پاسخ ها را می توان به سرعت نوشت و تجزیه و تحلیل و طبقه بندی پاسخ ها نیز ساده تر است اما اطلاعات به دقت و كاملی پرسش نامه باز نیست.

طبقه بندی بر اساس نحوه اجرا

  • پرسشنامه همراه با مصاحبه : این پرسشنامه همان مصاحبه انعطاف ناپذیر است كه به صورت حضوری پرسش ها از افراد پرسیده می شود و پاسخ ها را پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد می كند.

  • پرسشنامه خود ایفا : پرسشنامه در اختیار فرد یا گروه قرار می گیرد و فرد به تنهائی و یا به صورت گروهی یه پرسش ا پاسخ می دهند .

  • پرسشنامه پستی : پرسشنامه برای افراد از طریق پست ارسال می شود . فرد پس از تکمیل آنرا برای محقق عودت می دهد.

  • پرسشنامه الكترونیك : در این نوع از پرسشنامه كه به تازگی موارد استفاده از آن گسترش یافته است ، محقق با استفاده از شبكه های اطلاع رسانی و اینترنت ، اقدام به ارسال پرسشنامه الكترونیك برای افراد می كند و افراد پاسخ ها را در همان پرسشنامه وارد و با پست الكترونیك برای محقق باز می گردانند.در برخی موارد ممكن است افراد نسخه ای از پرسشنامه را چاپ کرده و بعد از پاسخگوئی به شكل پستی باز گردانند.

نكات مهم در طراحی پرسشنامه

  • داشتن یك مقدمه رسا ، جذاب و واضح در ابتدای پرسشنامه

  • وجود پرسش های قابل فهم و خالی از ابهام

  • خودداری از پرسش های طولانی و وقت گیر و دوپهلو

  • خودداری از واژه ها و لغات نامانوس و نامفهوم

  • طراحی پرسشنامه زیباودوراز كلمات زشت و زننده و تا جای ممكن دوستانه

  • محدود بودن پرسش های زمینه ای

  • قرار دادن پرسش های حساس و مهم در پایان پرسش نامه

  • هر سوال فقط به یك موضوع اختصاص داشته باشد

  • استفاده از پرسش های باز و بسته به همراه هم

  • قرار دادن تمام پاسخ های ممكن برای پرسش های بسته

مزایای پرسشنامه

  • عدم نیاز به شحص مصاحبه كننده ، بنابراین عدم تاثیر وجود چنین شخصی

  • ساده و ارزان

  • سادگی طبقه بندی و تجزیه و تحلیل

  • دقت یشتر پاسخ ها بواسطه محرمانه ماندن افراد

  • امكان تنجام مطالعات بزرگ

  • یكسان بودن شرایطردر زمان تكمیل

معایب پرسشنامه

  • عدم قابلیت استفاده برای بی سوادان

  • درك نكردن مفهوم سوال

  • امکان ارائه تصویر كاذب توسط فرد از خود

  • كاهش درصد پاسخ های رسیده در پرسشنامه پستی

  • در هنگام نوشتن پرسشنامه باید دقت نمود تا ابتدا از پرسش های زمینه ای استفاده گردد و سپس به پرسش هائی كه در زمینه موضوع طراحی شده اند ، رسید.

خصوصیات یك پرسش

  • اعتبار صوری : بدین مهنا كه صوال قادر به اندازه كیری موضوع مورد پرسش باشد.به تعبیر دیگر مقیاس اندازه گیری متغیرتحت مطالعه باشد.

  • انتظار دانستن پاسخ : باید سوال طوی طرح شود كه انتظار داشته باشیم پاسخگو ،‌جواب آنرا داند.

  • روشن و صریح : سوال باید بدون ابهام باشد و تنها به یك مطلب اشاره كند.

  • بی آزار : به مسائل خصوصی افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلی خود آنها.

  • منصفانه: دلالت بر معنا و مفهوم خاصی ننمایر و آزمدنی را به موضع خاص نكشاند.

  
  روائی و پایائی
ابزاری که برای جمع آوری داده ها مورد استفاده قرار میگیرد درمرحله نخست باید از روایی (اعتبار) برخوردار باشند و درمرحله دوم باید پایایی ( اعتماد ) داشته باشند .
  •    روائی بدین معناست که روش یا ابزار به كار رفته تا چه حدی قادر است خصوصیت مورد نظر را درست اندازه گیری كند .
  •    مثال: اگر بخواهیم شیوع كم وزنی هنگام تولد را در نوزادان یك زایشگاه بدانیم ، باید همه نوزادان تولد یافته را وزن كنیم . برای این كار می بایست از ترازوی مخصوص توزین نوزاد و آنهم ترازوی استاندارد استفاده شود
  • پایایی قابلیت تكرار روش یا ابزار اندازه گیری است . اگر روشی از پایایی برخوردار نباشد ، داده های گردآوری شده روایی ( اعتبار ) نیز نخواهند داشت .
  •    مثال :در مثال بالا باید دید با چند بار وزن کردن آیا وزن یک کودک را در هر مرحله مشابه وزن قبلی نمایش میدهد.
    http://www.mkamali.com/research/gdata.htm: منبع



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -